Στο ecosmoscy μίλησε ο Υπυργός Υγείας, Μιχάλης Δαμιανού, σε μια συνέντευξη εφ όλης της ύλης και μίλησε για όά
1)Ποιες είναι οι κύριες προτεραιότητες του Υπουργείου Υγείας για το τρέχον έτος, και πώς σκοπεύετε να τις υλοποιήσετε;
Για το 2025, βασική μας προτεραιότητα είναι η περαιτέρω ενίσχυση της ποιότητας, της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας του συστήματος υγείας. Με την ψήφιση των νομοσχεδίων για την εποπτεία του ΓεΣΥ και τον Συνήγορο του Ασθενούς, το Υπουργείο Υγείας αποκτά πιο ουσιαστικό ρόλο στη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας του συστήματος και της προστασίας των δικαιωμάτων των πολιτών.
Παράλληλα, προχωρούμε με αποφασιστικότητα στην ψήφιση του νομοσχεδίου για τις Πανεπιστημιακές Κλινικές, ενισχύοντας την ιατρική εκπαίδευση και την έρευνα.
Στοχεύουμε επίσης στη βελτίωση της καθημερινής εμπειρίας των πολιτών, με παρεμβάσεις στα Τμήματα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών (ΤΑΕΠ). Στο πλαίσιο αυτό, έχει ξεκινήσει η πιλοτική λειτουργία Ιατρείων Ταχείας Διακίνησης ΤΑΕΠ, αρχικά στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, με στόχο την ταχύτερη και αποδοτικότερη εξυπηρέτηση περιστατικών χαμηλής βαρύτητας. Η λειτουργία του δεύτερου Ιατρείου στο Γ.Ν. Πάφου έχει προγραμματιστεί για τις 2 Ιουνίου, ενώ αξιολογούνται οι ανάγκες για επέκταση του θεσμού σε άλλα δημόσια νοσηλευτήρια.
Παράλληλα, έχουμε δρομολογήσει τη σύσταση και λειτουργία του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου (ΕΙΚ), ως το κατεξοχήν επιστημονικό και επιχειρησιακό κέντρο αναφοράς για την ογκολογική φροντίδα στην Κύπρο. Το Ινστιτούτο θα διασφαλίσει συντονισμό, ποιότητα και ίση πρόσβαση σε υπηρεσίες πρόληψης, διάγνωσης και θεραπείας του καρκίνου.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνουμε και στα πληθυσμιακά ανιχνευτικά προγράμματα, τα οποία ενισχύουν την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση. Ήδη προχωρούμε στην υλοποίηση του Προγράμματος Ανίχνευσης Καρκίνου Παχέoς Εντέρου και άρχισε η αποστολή προσκλήσεων στο κοινό για συμμετοχή στο πρόγραμμα. Επίσης, προετοιμάζονται τα Προγράμματα για τον Καρκίνο του Προστάτη και του Τραχήλου της Μήτρας, ενώ ολοκληρώθηκαν οι επιστημονικές διαδικασίες για την έναρξη προγράμματος έγκαιρης διάγνωσης της Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος σε παιδιά, με στόχο την υλοποίησή του τον Δεκέμβριο του 2025.
Τέλος, μέσω του ΟΑΥ που έχει την αρμοδιότητα, δίνουμε έμφαση στην αντιμετώπιση των καταχρήσεων εντός του ΓεΣΥ, ενισχύοντας τους ελέγχους και την ενημέρωση των δικαιούχων, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα και η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.
2. Ποιες είναι οι στρατηγικές σας για τη βελτίωση της προσβασιμότητας στις υγειονομικές υπηρεσίες, ιδίως σε περιοχές με περιορισμένη υποδομή;
Η Κύπρος δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα της απομακρυσμένης πρόσβασης με την έννοια που συναντάται σε μεγαλύτερες γεωγραφικά χώρες. Οι πλείστοι πολίτες έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης σε δημόσιο νοσηλευτήριο εντός μίας ώρας, γεγονός που μας επιτρέπει να εργαζόμαστε στοχευμένα για την ποιοτική αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας σε όλες τις επαρχίες και περιοχές.
Σε αυτό το πλαίσιο, δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της υποδομής σε στρατηγικά σημεία. Προχωρούμε σε αναβαθμίσεις στα νοσηλευτήρια Πόλης Χρυσοχούς και Τροόδους, ώστε να εξυπηρετούν καλύτερα κατοίκους της υπαίθρου. Παράλληλα, επενδύουμε στα Κέντρα Υγείας που ήδη λειτουργούν σε ορεινές και αγροτικές περιοχές, ενώ προχωρούμε στην ολοκλήρωση του νέου Περιφερειακού Κέντρου Υγείας στο Ακάκι, το οποίο θα καλύψει ευρύτερη περιοχή της δυτικής Λευκωσίας.
Σε πραγματικά απομακρυσμένες περιοχές όπως ο Κάτω Πύργος Τηλλυρίας, ενισχύουμε τις δομές με σύγχρονες λύσεις, όπως η τηλεϊατρική, η οποία επιτρέπει την εξ αποστάσεως παρακολούθηση και υποστήριξη των πολιτών.
Στην ελεύθερη Επαρχία Αμμοχώστου, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην αναβάθμιση του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου, όπου προχωρά η λειτουργία Μονάδας Βραχείας Νοσηλείας, ενισχύοντας σημαντικά τις δυνατότητες άμεσης και αποτελεσματικής αντιμετώπισης περιστατικών που δεν απαιτούν μακροχρόνια νοσηλεία.
Η συνολική προσέγγισή μας βασίζεται τόσο σε νέες αναπτυξιακές υποδομές όσο και στην ορθολογική αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού και της τεχνολογίας. Επιδιώκουμε κάθε πολίτης, σε κάθε γωνιά της Κύπρου, να έχει έγκαιρη και ποιοτική πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, χωρίς γεωγραφικούς αποκλεισμούς.
3. «Πώς αξιολογείτε τον αντίκτυπο του COVID-19 στη δημόσια υγεία στην Κύπρο, και ποιες είναι οι προγραμματισμένες ενέργειες για την προστασία του πληθυσμού από μελλοντικές πανδημίες;»
Η πανδημία COVID-19 είχε σημαντικό αντίκτυπο στη δημόσια υγεία και στην Κύπρο, με αυξημένη νοσηρότητα και πίεση στο σύστημα υγείας.
Παρά τις προκλήσεις, η Κύπρος αντέδρασε έγκαιρα και με αποτελεσματικότητα, επιβάλλοντας περιοριστικά μέτρα και ενισχύοντας την ικανότητα επιτήρησης και ιχνηλάτησης.
Η εμβολιαστική στρατηγική, η οποία καθοδηγήθηκε από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών, ξεπέρασε τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ η επιτυχής συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, καθώς και η χρήση ψηφιακών εργαλείων, συνέβαλαν στην αποτελεσματικότητα των μέτρων που εφαρμόστηκαν.
Από την εμπειρία της πανδημίας, αναδείχθηκε η ανάγκη για ένα ανθεκτικό και καλά προετοιμασμένο σύστημα υγείας. Σε αυτό το πλαίσιο, η Κύπρος συνεχίζει να ενισχύει την επιδημιολογική επιτήρηση και τη δυνατότητα εργαστηριακών εξετάσεων, ενώ προχωρά στην ψηφιοποίηση κρίσιμων λειτουργιών μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης της ΕΕ. Ειδικότερα, τα συστήματα CYPHIS και CY-ESM συμβάλλουν στην καλύτερη διαχείριση και ανάλυση δεδομένων που σχετίζονται με την επιδημιολογία και τις λοιμώξεις.
Επιπλέον, η Κύπρος αντιμετωπίζει διαχρονικές απειλές, όπως η μικροβιακή αντοχή (AMR) και οι νοσοκομειακές λοιμώξεις, σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Παράλληλα, αναπτύσσονται ψηφιακά εργαλεία για την παρακολούθηση της χρήσης αντιβιοτικών και των ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων, προκειμένου να ενισχυθεί η στρατηγική πρόληψης και ελέγχου.
Η Κύπρος επίσης υλοποιεί τη στρατηγική “One Health”, συνεργαζόμενη για την πρόληψη ζωονόσων και περιβαλλοντικών απειλών. Συμμετέχουμε σε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων φαρμάκων και εμβολίων, προετοιμάζοντας έτσι τη χώρα μας για μελλοντικές πανδημίες.
Στόχος μας είναι να διατηρήσουμε ένα ισχυρό, ευέλικτο και προετοιμασμένο σύστημα υγείας, έτοιμο να ανταποκριθεί σε κάθε πρόκληση που μπορεί να παρουσιαστεί στο μέλλον.
4. Υπάρχουν σχέδια για την αύξηση της χρηματοδότησης στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, και πώς σκοπεύετε να εξασφαλίσετε ότι οι πόροι χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά;
Το ΓεΣΥ στην Κύπρο έχει σχεδιαστεί και εφαρμόζεται από την 1η Ιουνίου 2019 ως αυτοχρηματοδοτούμενο σύστημα, βασισμένο σε εισφορές που καταβάλλονται από εργαζόμενους, εργοδότες, συνταξιούχους, αξιωματούχους, εισοδηματίες και το ίδιο το Κράτος. Οι εισφορές αυτές συγκεντρώνονται σε ανεξάρτητο Ταμείο Υγείας, το οποίο χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την αγορά υπηρεσιών και προϊόντων υγείας για τους δικαιούχους του Συστήματος, χωρίς να επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό ή άλλες πηγές.
Η χρηματοδότηση του Συστήματος βασίζεται στην αρχή της αλληλεγγύης, διασφαλίζοντας ότι όλοι συμβάλλουν ανάλογα με το εισόδημά τους και απολαμβάνουν υπηρεσίες σύμφωνα με τις ιατρικές τους ανάγκες. Ταυτόχρονα, τίθεται ανώτατο πλαφόν στις εισφορές ώστε να αποτρέπονται υπερβολικές επιβαρύνσεις.
Για την αποτελεσματική διαχείριση των πόρων, το Ταμείο υποβάλλεται σε ετήσιες αναλογιστικές μελέτες από τον Διεθνή Οργανισμό Εργασίας (ILO), ενώ έλεγχοι διενεργούνται και από τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας. Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη μελέτη (Φεβρουάριος 2025), το Ταμείο είναι οικονομικά βιώσιμο μέχρι το 2032 σε όλα τα εξετασθέντα σενάρια, χωρίς να απαιτείται αύξηση των εισφορών. Επίσης, προβλέπεται ότι το αποθεματικό του Ταμείου θα υπερβαίνει το επίπεδο που ορίζεται ως βέλτιστη πρακτική (καλύπτοντας πάνω από 3,5 μήνες πληρωμών έναντι των 3 μηνών που θεωρούνται επαρκείς).
Τέλος, το ΓεΣΥ λειτουργεί ως μοναδικός αγοραστής υπηρεσιών (single-payer system), γεγονός που προσδίδει ισχυρή διαπραγματευτική ικανότητα στον Οργανισμό και του επιτρέπει να λειτουργεί ως στρατηγικός αγοραστής, διασφαλίζοντας την αποδοτική χρήση των πόρων και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του Συστήματος, ακόμη και σε περιόδους κρίσεων όπως πανδημίες ή οικονομικές ύφεσεις.
5. Ποιες είναι οι πολιτικές σας σχετικά με τη ψυχική υγεία και πώς σκοπεύετε να καταπολεμήσετε το στίγμα γύρω από την ψυχική ασθένεια;
Η Κυπριακή Δημοκρατία αναγνωρίζει τη σημασία της Ψυχικής Υγείας και, με την έγκριση του Υπουργικού Συμβουλίου, προχώρησε στην εκπόνηση της Εθνικής Στρατηγικής Ψυχικής Υγείας 2025–2028, η οποία στοχεύει στην πρόληψη και τη βελτίωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Η στρατηγική αναπτύσσεται γύρω από έξι πυλώνες: πρόληψη, κατάλληλες νοσοκομειακές και κοινοτικές δομές, κοινωνική ενσωμάτωση, μείωση του στίγματος, ενσωμάτωση σε πολιτικές και προώθηση της έρευνας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον Πυλώνα 4, ο οποίος στοχεύει στη μείωση του στίγματος και την προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων με ψυχική νόσο. Στο πλαίσιο αυτού του πυλώνα, περιλαμβάνονται δράσεις όπως η προαγωγή της εγγραμματοσύνης σε θέματα ψυχικής υγείας, η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού, καθώς και η διασφάλιση των δικαιωμάτων των ψυχικά ασθενών, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής των οικογενειών τους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Οι δράσεις περιλαμβάνουν ετήσιες καμπάνιες ενημέρωσης κατά την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, προγράμματα κοινωνικής επαφής («social contact») που φέρνουν σε άμεση επαφή το κοινό με άτομα που έχουν βιώσει ψυχική ασθένεια, με σκοπό τη μείωση του στίγματος και των προκαταλήψεων, και εκπαίδευση του κοινού και των επαγγελματιών ψυχικής υγείας. Επίσης, προωθούνται ενέργειες για την ενσωμάτωση των ατόμων με ψυχική ασθένεια σε πολιτιστικές δραστηριότητες και την αναγνώριση των ψυχικών δυσκολιών στον χώρο εργασίας, με στόχο την υποστήριξη των εργαζομένων.
Για την υποστήριξη των ατόμων με ψυχικές ασθένειες, έχουν αναπτυχθεί δράσεις που περιλαμβάνουν τη διάχυση εντύπων για τα δικαιώματα των ασθενών, τη στήριξη των επαγγελματιών ψυχικής υγείας και την εφαρμογή εργαλείων αξιολόγησης της ποιότητας των υπηρεσιών.
