Στο ecosmoscy, μίλησε η επιθεωρήτρία Μέσης Εκπαίδευσης του μαθήματος Αγωγής Υγείας, σχετικά με το μάθημα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, και τις ανησυχίες των γονέων, μετά που έπεσε στην αντίληψη των γονέων καποια αποσπάσματα απο την ύλη του μαθήματος.
–Υπάρχουν κάποιες ανησυχίες όσον αφορά το μάθημα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης (Σ.Δ.)στα παιδιά από τους γονείς. Θεωρείτε πως αδίκως οι γονείς ανησυχούν για το εν λόγω μάθημα;
Ένας από τους ρόλους των γονέων είναι να μεριμνούν για οτιδήποτε σχετίζεται με την υγεία και την ασφάλεια των τέκνων τους. Ένας από τους ρόλους του ΥΠΑΝ είναι να μεριμνά για την ορθή εκπαίδευση των νέων που φοιτούν στα σχολεία της Δημοκρατίας. Εμείς, ως δομή του ΥΠΑΝ, έχουμε υποχρέωση να ακολουθούμε τις οδηγίες του Υπουργείου. Όσον αφορά στη Σ.Δ., η οποία αποτελεί θεματική ενότητα του μαθήματος Αγωγή Υγείας (Οικιακή Οικονομία), το γραφείο Επιθεώρησης Μέσης Εκπαίδευσης Αγωγής Υγείας ακολουθεί τις κατευθυντήριες γραμμές που υποδεικνύει το ΥΠΑΝ, το οποίο στοχεύει στην άρτια εκπαίδευση των εφήβων.Επομένως, όπως οι γονείς επιδεικνύουν εμπιστοσύνη στο ΥΠΑΝ για το περιεχόμενο και τη διδασκαλία των υπολοίπων μαθημάτων του ωρολόγιου προγράμματος, έτσι παρακαλούνται να επιδείξουν εμπιστοσύνη και για το μάθημα της Αγωγής Υγείας.
-Ποιος ο κύριος στόχος του συγκεκριμένου μαθήματος;
Αρχικά, από την ερώτησή σας, αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχει μια σύγχυση. Είναι, λοιπόν, σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε το εξής, πρόκειται για το μάθημα Αγωγή Υγείας (Οικιακή Οικονομία), στο οποίο εμπεριέχεται και η Σ.Δ. ως θεματική ενότητα. Ξεκινώντας από το σκοπό της Αγωγής Υγείας θα πρέπει να σας αναφέρω ότι αυτός είναι η ολόπλευρη ανάπτυξη του ατόμου, η ανάπτυξη, δηλαδή, σε όλες τις διαστάσεις
της υγείας (σωματική, συναισθηματική, ψυχική, κοινωνική, πνευματική). Ουσιαστικά, το μάθημα συνιστά μια προληπτική προσέγγιση της υγείας αφού είναι οργανωμένο βάσει των τεσσάρων αξόνων του Προγράμματος Σπουδών Αγωγής Υγείας (Π.Σ.Α.Υ.), οι οποίοι καλύπτουν όλο το φάσμα των γνώσεων, δεξιοτήτων και στάσεων που θα αναπτύξουν οι μαθητές και οι μαθήτριες στο πλαίσιο του. Οι άξονες του Προγράμματος Σπουδών Αγωγής Υγείας (Π.Σ.Α.Υ.) είναι οι εξής:Ανάπτυξη και ενδυνάμωση εαυτούΑνάπτυξη ασφαλούς και υγιούς τρόπου ζωήςΔημιουργία και βελτίωση κοινωνικού εαυτούΔημιουργία ενεργού πολίτη
Στο μάθημα της Αγωγής Υγείας (Οικιακή Οικονομία), δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στις ευκαιρίες που παρέχονται στους μαθητές και στις μαθήτριες, ως ενεργοί πολίτες, να μπορούν να διεκδικούν αλλαγές στο άμεσο και ευρύτερο περιβάλλον τους. Ειδικότερα, επιδιώκεται: Η ενδυνάμωσή τους, μέσα από την ανάπτυξη προσωπικών και κοινωνικών δεξιοτήτων και αξιών, με την παράλληλη δημιουργία υποστηρικτικού περιβάλλοντος.Η ενίσχυση των κινήτρων των μαθητών και των μαθητριών, συμβάλλοντας στην αλλαγή συμπεριφορών και εν τέλει στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής τους. Η καλλιέργεια συνείδησης στους μαθητές και τις μαθήτριες ότι η υγεία τοποθετείται σε ένα ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο. Ενδεικτικά, οι μαθητές/μαθήτριες μέσα από τη διδασκαλία της Αγωγής Υγείας (Οικιακή Οικονομία) έχουν την ευκαιρία να προσεγγίσουν, να γνωρίσουν και να καλλιεργηθούν σε θέματα όπως η Συναισθηματική Αγωγή, η Σεξουαλική Αγωγή, η Διατροφική Αγωγή, η Οικογενειακή Αγωγή, η Κυκλοφοριακή Αγωγή, η Αγωγή του Καταναλωτή, η Αντιναρκωτική/Αντικαπνιστική Αγωγή και η Περιβαλλοντική Αγωγή.
Η θεματική της Σ.Δ., επομένως, διδάσκεται στα Γυμνάσια τα τελευταία 13 χρόνια και δεν θα αλλάξει κάτι, ενώ στο Λύκειο μόνο στους/στις μαθητές/μαθήτριες που είχαν ως επιλεγόμενο το μάθημα της Αγωγής Υγείας (Οικιακής Οικονομίας). Την τρέχουσα σχολική χρονιά, η Σ.Δ. θα προσφερθεί και σε όλους/όλες τους/τις μαθητές/μαθήτριες των Λυκείων και ΤΕΣΕΚ στο πλαίσιο του Προγράμματος Αγωγής Υγείας – Σεξουαλικής Διαπαιδαγώγησης (Α.Υ. – Σ.Δ.), για 6 διδακτικές περιόδους το χρόνο. Η Σ.Δ., ειδικότερα, αποσκοπεί να ενισχύσει και να ενδυναμώσει τους/τις μαθητές/μαθήτριες με πληροφορίες, δεξιότητες και στάσεις, ώστε να βιώνουν με υπευθυνότητα και ασφάλεια τις διαπροσωπικές σχέσεις και φιλίες τους και να αναλαμβάνουν την ευθύνη για τη δική τους σεξουαλική υγεία και ευημερία των άλλων. Επιπρόσθετα, τους/τις καθιστά ικανούς/ικανές να ενισχύσουν την ποιότητα της ζωής τους και να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη μιας κοινωνίας που εδράζεται στις αξίες της αγάπης, της αλληλεγγύης, του σεβασμού και της υπευθυνότητας. Το περιεχόμενο της Σ.Δ., το οποίο προσεγγίζεται μέσα από τους τέσσερις άξονες του Αναλυτικού Προγράμματος και προσφέρεται σταδιακά, σύμφωνα με το αναπτυξιακό επίπεδο των μαθητών/μαθητριών, αφορά στα πιο κάτω:Ανθρώπινη ανάπτυξη: αλλαγές στην εφηβεία, ατομική υγιεινήΔιαπροσωπικές σχέσεις: οικογενειακές, φιλικές, ρομαντικές/ερωτικές Προσωπικές δεξιότητες: διαπραγμάτευση, θετική διεκδίκηση, αποτελεσματική επικοινωνία, καθορισμός προσωπικών ορίων, φροντίδα του εαυτού και των άλλων, δεξιότητες επίλυσης συγκρούσεων, δεξιότητες λήψης απόφασης, αναγνώριση-διαχείριση-έκφραση συναισθημάτων, ενσυναίσθηση, εξεύρεση βοήθειαςΣεξουαλική υγεία και συμπεριφορά: ακούσια εγκυμοσύνη, αντισύλληψη, διακοπή εγκυμοσύνης, ΣΜΝ, σεξουαλική κακοποίηση, αναπαραγωγική υγεία, αρμόδιες δομές και υπηρεσίες της ΚύπρουΚοινωνία και κουλτούρα: ρόλοι των φύλων, μοναδικότητα, ΜΜΕ και η επίδρασή τους, συμπερίληψη.
Συμπερασματικά, η Σ.Δ. βασίζεται στα ανθρώπινα δικαιώματα ενώ το περιεχόμενό της προσεγγίζεται λαμβάνοντας υπόψη το κοινωνικοπολιτισμικό συγκείμενο της Κύπρου.
— Έπεσε στην αντίληψη των γονέων και συγκεκριμένα σε κάποια κεφαλαία, που περιγράφει για τις σχέσεις εφήβων ότι κατά τη διάρκεια της εφηβείας παρουσιάζονται ομοφυλόφιλες ή ετερόφυλες σχέσεις που θεμελιώνονται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη. Αν για παράδειγμα ένα παιδί αναρωτηθεί και έχει απορία για το συγκεκριμένο ζήτημα πως ο καθηγητής θα πρέπει να το αντιμετωπίσει;
Βάσει της παιδαγωγικής επιστήμης, το περιεχόμενο του κάθε γνωστικού αντικειμένου προσαρμόζεται στο αναπτυξιακό επίπεδο της κάθε ηλικίας. Με τον ίδιο τρόπο στην Αγωγή Υγείας τα ζητήματα που αφορούν στη σεξουαλικότητα του ανθρώπου αναφέρονται σταδιακά για να αναδείξουν τη διαδικασία διαμόρφωσης και ολοκλήρωσης της προσωπικότητας τους κατά την εφηβική ηλικία. Από εκεί και πέρα, τα Διδακτέα (Πληροφορίες, Έννοιες, Δεξιότητες, Στρατηγικές/Τρόπος σκέψης, Στάσεις/Αξίες) τα οποία αφορούν στις Υγιείς Συμπεριφορές στις Σχέσεις, τη Σεξουαλική Συμπεριφορά, τη Σεξουαλική και Αναπαραγωγική Υγεία και τα Σεξουαλικά-Αναπαραγωγικά Δικαιώματα, δεν διαχωρίζουν τους ανθρώπους σε ετερόφυλους ή ομοφυλόφιλους, εφόσον πρόκειται για ζητήματα που έχουν ως κεντρικό άξονα τον σεβασμό και την εκτίμηση στημοναδικότητα.
– Σε σελίδα της β γυμνασίου στο μάθημα Αγωγής Υγείας (Οικιακής Οικονομίας), γίνεται αναφορά στο βιολογικό φύλο όπου περιγράφεται πως η βιολογική οντότητα ενός οργανισμού ως θηλυκό, παράγει το μεγαλύτερο γαμέτη, το ωάριο, και συνήθως κυοφορεί ή αρσενικό (παράγει το μικρότερο γαμέτη και συνήθως δεν κυοφορεί). Δεν έχει να κάνει με την σεξουαλικότητα ή άλλες συμπεριφορές του ανθρώπου. Η ερώτηση που θέτουν οι γονείς; Τι ακριβώς εννοεί η περιγραφή ότι το αρσενικό συνήθως δεν κυοφορεί, δεδομένου του γεγονότος ότι είναι αδιαμφισβήτητο ότι το αρσενικό δε κυοφορεί.
Τονίζεται ότι ο παραπάνω ορισμός απαντάται μόνο στο γλωσσάρι και όχι στον βασικό κορμό του βιβλίου. Ειδικότερα, ο εν λόγω ορισμός βρίσκεται στο σχολικό εγχειρίδιο του μαθήματος Αγωγή Υγείας (Οικιακή Οικονομία), της Β΄ Γυμνασίου στη σελίδα 195/228. Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για λήμμα στο γλωσσάρι του βιβλίου και δίνεται ο επιστημονικός ορισμός. Αναφέρεται, δηλαδή, σε όλους τους οργανισμούς, ως οφείλει να παρουσιάζεται ένας ορισμός σε γλωσσάρι, και όχι αποκλειστικά στον ανθρώπινο οργανισμό. Για παράδειγμα, ο αρσενικός ιππόκαμπος κυοφορεί και γεννά ενώ συγκεκριμένο είδος ψαριού (Cymothoa exigua) αλλάζει το φύλο του ανάλογα με τον αριθμό των θηλυκών που υπάρχουν στην περιοχή.Η συγκεκριμένη, λοιπόν, ερώτηση προκύπτει μόνο ύστερα από αποσπασματική ανάγνωση του βιβλίου και όχι από συστηματική μελέτη του διδακτικού υλικού, καθώς στη σελ.156 του αντίστοιχου σχολικού εγχειριδίου στην ενότητα 3.1.1 Βιολογικό και Κοινωνικό φύλο στη 2η παράγραφο αναφέρεται: «Το βιολογικό φύλο (sex) ενός ατόμου είναι γενετικά καθορισμένο, ενώ το κοινωνικό φύλο (gender) είναι πολιτισμικά και κοινωνικά κατασκευασμένο. Υπάρχουν επομένως δύο βιολογικά φύλα (το αρσενικό και το θηλυκό) και δύο κοινωνικά φύλα (το ανδρικό και το γυναικείο)».
– Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση δεν θα πρέπει να γίνεται στα πλαίσια αυτοπροστασίας του παιδιού; Υπάρχουν ωστόσο κομμάτια αν θέλετε στο μάθημα που ανησυχούν του γονείς
Η συγκεκριμένη ερώτηση απαντήθηκε ήδη και μάλιστα εκτεταμένα στο δεύτερο και τρίτο ερώτημα της παρούσας επιστολής/συνέντευξης. Ωστόσο, είμαστε στη διάθεσή σας να συζητήσουμε ποια κομμάτια ανησυχούν τους γονείς όταν αυτά μας τεθούν με συγκεκριμένο τρόπο.Προφανώς οι γονείς ανησυχούν επειδή δεν έχουν αντιληφθεί την έννοια της Αγωγής Υγείας. Όπως έχω αναφέρει βασικό σκοπό της Σ.Δ. αποτελεί η δημιουργία και διατήρηση υγιών διαπροσωπικών σχέσεων. Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από την αναγνώριση μη υγιών συμπεριφορών στις σχέσεις οι οποίες πιθανόν να αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια βίαιων/κακοποιητικών σχέσεων. Παράλληλα, γίνεται προσπάθεια αποδόμησης έμφυλων και άλλου είδους στερεοτύπων, ενώ καλλιεργούνται δεξιότητες που αφορούν στη θετική διεκδίκηση, τη θέσπιση ορίων, την αποτελεσματική επικοινωνία, τη λήψη απόφασης, την εξεύρεση βοήθειας. Η αυτοπροστασία των παιδιών απαιτεί ενδυνάμωση του εαυτού, μέσω της ανάπτυξης δεξιοτήτων και της καλλιέργειας στάσεων.
– Ποιοι θα πρέπει να διδάσκουν το συγκεκριμένο μάθημα;
Κάθε μάθημα είναι υποχρεωτικό βάσει νομοθεσίας να διδάσκεται από εκπαιδευτικό ο/η οποίος/οποία είναι καταρτισμένος/καταρτισμένη στο αντίστοιχο γνωστικό αντικείμενο, π.χ. ένας/μία μαθηματικός θα κληθεί να διδάξει τα μαθηματικά, ένας/μία γυμναστής/γυμνάστρια τη γυμναστική, ένας/μια βιολόγος τη βιολογία, ένας/μια φιλόλογος τα φιλολογικά μαθήματα κ.ο.κ.. Η απάντηση είναι αυτονόητη. Το μάθημα της Αγωγής Υγείας (και εννοείται ό,τι άπτεται του γνωστικού αντικειμένου της Αγωγής Υγείας, όπως η θεματική της Σ.Δ.) είναι υποχρεωτικό να διδάσκεται από τους/τις εκπαιδευτικούς Αγωγής Υγείας (Οικιακής Οικονομίας), καθώς είναι οι μόνοι/μόνες επιστημονικά καταρτισμένοι/καταρτισμένες εκπαιδευτικοί για τη διδασκαλία του μαθήματος Αγωγής Υγείας (Οικιακής Οικονομίας).
– Για το bullying που επικρατεί στα σχολεία δεν θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με συγκεκριμένο μάθημα;
Στο μάθημα Αγωγή Υγείας (Οικιακή Οικονομία) γίνεται ολιστική προσέγγιση του φαινομένου του εκφοβισμού (bullying) και αποτελεί βασική ενότητα διδασκαλίας. Ειδικότερα, οι έφηβοι/έφηβες μελετούν τα αίτια του φαινομένου, αναγνωρίζουν και αναλύουν τα συμπτώματα και τις συνέπειες του φαινομένου στο άτομο και την κοινωνία και προτείνουν τρόπους πρόληψης και προστασίας. Τέλος, μέσα από την καλλιέργεια αξιών (όπως ο αυτοσεβασμός και ο σεβασμός στους άλλους, η αυτοεκτίμηση, η συμπερίληψη, η απόρριψη στερεοτύπων), την επαφή με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του ατόμου καθώς και την καλλιέργεια δεξιοτήτων (όπως η αποτελεσματική επικοινωνία) γίνεται προσπάθεια αναχαίτισης του φαινομένου. Ωστόσο, ο εκφοβισμός είναι μια σοβαρή παθογένεια της κοινωνίας μας που χρήζει συνεργασία πολλών θεσμών (όπως η οικογένεια, το σχολείο κλπ.), φορέων και δομών για να αντιμετωπιστεί πιο στοχευμένα και αποτελεσματικά.
– Ένα καταληκτικό μήνυμα που θέλετε να δώσετε σε όλους τους γονείς που έχουν αν θέλετε αμφιβολίες όσον αφορά το μάθημα της Σ.Δ.;
Είμαστε και εμείς γονείς και συμμεριζόμαστε τις ανησυχίες σας.Σας υπενθυμίζεται για ακόμη μια φορά ότι η θεματική ενότητα της Σ.Δ. αποτελεί διδακτέα ύλη του μαθήματος Αγωγή Υγείας (Οικιακή Οικονομία) και διδάσκεται στα σχολεία της Κυπριακής Δημοκρατίας τα τελευταία 13 χρόνια. Στο διάστημα αυτό, των 13 ετών, ουδέποτε δημιουργήθηκε πρόβλημα ή υπήρξε οποιαδήποτε αναστάτωση για τη συγκεκριμένη θεματική. Σας διαβεβαιώνεται ότι όλοι/όλες μας, γονείς και εκπαιδευτικοί, έχουμε τον ίδιο στόχο, «την ολόπλευρη καλλιέργεια των νέων της πατρίδας μας» και την όσο το δυνατόν καλύτερη ανάπτυξή τους σε επίπεδο πνευματικό, σωματικό, συναισθηματικό, ηθικό και κοινωνικό. Μέσα από τη θεματική της Σ.Δ. γίνεται προσπάθεια οι νέοι/νέες μας να αναπτύξουν ηθικές αξίες, να ενδυναμώσουν τον εαυτό τους και να καλλιεργήσουν τη συμπερίληψη και δεξιότητες αποτελεσματικής επικοινωνίας με σκοπό να επιδεικνύουν/εκδηλώνουν υγιείς συμπεριφορές στις σχέσεις τους.Για σωστή και έγκυρη ενημέρωση σχετικά με το μάθημα της Αγωγής Υγείας (Οικιακής Οικονομίας) στη Μέση Εκπαίδευση, οι γονείς μπορούν να επικοινωνούν με τους αρμόδιους λειτουργούς μέσω της ηλεκτρονικής διεύθυνσης:dme-agogi-ygeias-sd@schools.ac.cy(Μέση και Τεχνική Εκπαίδευση).Δρ. Χριστιάνα Φιλίππου ΧαριδήμουΕπιθεωρήτρια Μέσης ΕκπαίδευσηςΑγωγής Υγείας (Οικιακής Οικονομίας)
One thought on “Στο ecosmoscy η επιθεωρήτρια Μέσης Εκπαίδευσης Αγωγής Υγείας. Απαντά σε καίρια ερωτήματα που εμπεριέχονται στην ύλη του μαθήματος”
Δυστυχώς η εκπρόσωπος του Υπουργείου για άλλη μια φορά ψεύδεται όπως και όλοι οι εκπρόσωποι του ΥΠΑΝ για το συγκεκριμένο θέμα. 1ον επανειλημμένως οι γονείς απευθύνθηκαν στο ΥΠΑΝ από το 2012 και σε άλλους πολιτειακούς φορείς, γραπτώς και προφορικώς, με συναντήσεις, με παρεμβάσεις στα ΜΜΕ, εκφράζοντας τις ανησυχίες των γονέων όχι μόνο για το περιεχόμενο του μαθήματος αλλά και για τις αρνητικές ψυχοσωματικές αντιδράσεις των παιδιών τους μετά από παρακολούθηση μαθημάτων σεξουαλικής αγωγής. 2ον η συγκεκριμένη επιθεωρήτρια σε συνάντηση με γονείς στο γραφείο της, όταν ρώτησαν τι σήμαινε αυτός ο ορισμός για τον αρσενικό οργανισμό (συνήθως δεν κυοφορεί) η ίδια είπε είναι λάθος και θα το διορθώσουν. Προφανώς και ο ορισμός αφορά τον άνθρωπο και όχι όλο το ζωικό βασίλειο αφού στην τελευταία πρόταση του ορισμού λέει ότι “Δεν έχει να κάνει με την σεξουαλικότητα ή άλλες συμπεριφορές του ΑΝΘΡΩΠΟΥ”. 3ον τι σημασία έχει ότι ο ορισμός για τον αρσενικό οργανισμό είναι στο γλωσσάρι και όχι στον βασικό κορμό του βιβλίου; Το γλωσσάρι είναι εκεί για να εξηγεί σε όποιον ενδιαφέρεται, να μην πω κιόλας ότι οι καθηγητές μπορεί να παραπέμπουν εκεί τα παιδιά. 4ον πρέπει επιτέλους να αποφασίσουν και να μας πουν τελικά πόσα χρόνια διδάσκεται αυτό το μάθημα: 10, 11,12 ή 13; Γιατί μας είπαν και τις 4 εκδοχές.
Δυστυχώς η εκπρόσωπος του Υπουργείου για άλλη μια φορά ψεύδεται όπως και όλοι οι εκπρόσωποι του ΥΠΑΝ για το συγκεκριμένο θέμα. 1ον επανειλημμένως οι γονείς απευθύνθηκαν στο ΥΠΑΝ από το 2012 και σε άλλους πολιτειακούς φορείς, γραπτώς και προφορικώς, με συναντήσεις, με παρεμβάσεις στα ΜΜΕ, εκφράζοντας τις ανησυχίες των γονέων όχι μόνο για το περιεχόμενο του μαθήματος αλλά και για τις αρνητικές ψυχοσωματικές αντιδράσεις των παιδιών τους μετά από παρακολούθηση μαθημάτων σεξουαλικής αγωγής. 2ον η συγκεκριμένη επιθεωρήτρια σε συνάντηση με γονείς στο γραφείο της, όταν ρώτησαν τι σήμαινε αυτός ο ορισμός για τον αρσενικό οργανισμό (συνήθως δεν κυοφορεί) η ίδια είπε είναι λάθος και θα το διορθώσουν. Προφανώς και ο ορισμός αφορά τον άνθρωπο και όχι όλο το ζωικό βασίλειο αφού στην τελευταία πρόταση του ορισμού λέει ότι “Δεν έχει να κάνει με την σεξουαλικότητα ή άλλες συμπεριφορές του ΑΝΘΡΩΠΟΥ”. 3ον τι σημασία έχει ότι ο ορισμός για τον αρσενικό οργανισμό είναι στο γλωσσάρι και όχι στον βασικό κορμό του βιβλίου; Το γλωσσάρι είναι εκεί για να εξηγεί σε όποιον ενδιαφέρεται, να μην πω κιόλας ότι οι καθηγητές μπορεί να παραπέμπουν εκεί τα παιδιά. 4ον πρέπει επιτέλους να αποφασίσουν και να μας πουν τελικά πόσα χρόνια διδάσκεται αυτό το μάθημα: 10, 11,12 ή 13; Γιατί μας είπαν και τις 4 εκδοχές.