Eπιμέλεια: Μιχάλης Αντωνίου
Στο ecosmoscy μίλησε η Υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας Μαριλένα Ευαγγέλου, ένα χρόνο μετά την διακυβέρνηση Χριστοδουλίδη, σε σχέση με τις δράσεις του Υφ. Κοινωνικής Πρόνοιας.
-Πώς πέρασε ο πρώτος χρόνος διακυβέρνησης στο Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας;
Η Κυβέρνηση Χριστοδουλίδη από την πρώτη μέρα ανάληψης των καθηκόντων της έθεσε στο επίκεντρο των πολιτικών της τον Άνθρωπο. Ως εκ τούτου, η κοινωνική πολιτική βρίσκεται ανάμεσα στις προτεραιότητες της Κυβέρνησης, γεγονός το οποίο καταδεικνύεται και από το Πρόγραμμα Διακυβέρνησης του Προέδρου Χριστοδουλίδη. Το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας, υλοποιεί λοιπόν ένα φιλόδοξο πρόγραμμα κοινωνικής πολιτικής με ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα και έμφαση στη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών, εξυπηρετώντας ανάγκες, αντιμετωπίζοντας προκλήσεις, αλλά και αξιοποιώντας όλες τις προοπτικές που διανοίγονται για την ευημερία των οικογενειών και των παιδιών, την αποτελεσματική στήριξη των ευάλωτων ομάδων, την ισότιμη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρίες στο κοινωνικό σύνολο, τη συμπερίληψη και την αντιμετώπιση του στίγματος, την παροχή ίσων ευκαιριών σε παιδιά υπό τη Νομική φροντίδα του Κράτους, την ενεργό και υγιή γήρανση, τη γρήγορη και αποτελεσματική εξυπηρέτηση των πολιτών και ιδιαίτερα όσων χρειάζονται την αρωγή του Κράτους. Το πλάνο υλοποίησης τέθηκε από την πρώτη στιγμή και δόθηκε στη δημοσιότητα στο πλαίσιο της διαφάνειας και της λογοδοσίας, με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα τα οποία το Υφυπουργείο ακολουθεί και τηρεί.
-Ποιο θεωρείτε ως το σημαντικότερο επίτευγμα του ΥΦΚΠ σε αυτές τις 365 μέρες;
Διανύοντας μια εποχή με πολλαπλές προκλήσεις μετά από απανωτές κρίσεις (οικονομική, πανδημία και πόλεμοι στην ευρύτερη περιοχή και στην Ευρώπη) με σύνθετες κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις, η στόχευση του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας, δεν θα μπορούσε παρά να είναι παράλληλη και ταυτόχρονη σε όλα τα επίπεδα. Παρόλα αυτά, από τις πολιτικές και δράσεις μας, ξεχωρίζω κατά τον πρώτο χρόνο διακυβέρνησης τον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση του ΕΕΕ ο οποίος ανακοινώθηκε τον περασμένο Ιανουάριο. Μέσα από απλοποίηση και ψηφιοποίηση διεργασιών και την ενίσχυση του κλάδου του ΕΕΕ, καταφέραμε να κερδίσουμε ένα μεγάλο στοίχημα: Την αντιμετώπιση του τεράστιου όγκου καθυστερημένων προς εξέταση αιτήσεων για το ΕΕΕ, θέτοντας ταυτόχρονα γερές βάσεις ώστε να μην επαναληφθεί. Σήμερα ο μέσος χρόνος εξέτασης αιτήσεων για το ΕΕΕ είναι 90 ημέρες, εκεί που χρειάζονταν 12 ή ακόμα και 24 μήνες για την εξέταση μιας αίτησης. Μεταφραζόμενο σε ποσοστό, ο μέσος χρόνος εξέτασης μειώθηκε κατά 75% και ο στόχος για το 2024 είναι ο μέσος χρόνος εξέτασης να μειωθεί περαιτέρω σε 60 μέρες. Σημαντική είναι επίσης η ενίσχυση που δόθηκε από το Υφυπουργείο σε πολιτικές συμφιλίωσης επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, καθώς και στήριξης των οικογενειών και των παιδιών. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, έχουμε επεκτείνει το Σχέδιο Επιδότησης Διδάκτρων και Σίτισης Παιδιών μέχρι 4 χρόνων έτσι ώστε να είναι δικαιούχοι όλοι όσοι λαμβάνουν Επίδομα Τέκνου με ταυτόχρονα κίνητρα σε νηπιαγωγεία και βρεφοκομικούς σταθμούς να λειτουργούν και απογεύματα, έχουμε υπογράψει δημόσιες χρηματοδοτήσεις για τη δημιουργία βρεφοκομικών σταθμών μέσα στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για δημιουργία βρεφοκομικών σταθμών που να λειτουργούν και τα απογεύματα, αποφασίσαμε την ενίσχυση των οικογενειών με αύξηση 5% στο Επίδομα Τέκνου, το οποίο επιδέχεται και της αύξησης της ΑΤΑ, καθώς και τη συμπερίληψη των φοιτητών των πολύτεκνων οικογενειών στο Επίδομα Τέκνου που ήταν ένα πάγιο αίτημα της Οργάνωσης Πολυτέκνων. Επιπλέον το Υφυπουργείο ετοιμάζει νέο Σχέδιο Επιδότησης Διδάκτρων και Σίτισης Παιδιών 4 χρονών και 5 μηνών το οποίο θα είναι έτοιμο τον Σεπτέμβριο για τη νέα σχολική χρονιά, ενώ επεξεργάζεται τροποποίηση της Νομοθεσίας ώστε να μην υπολογίζεται η συμβίωση για την παροχή Επιδόματος Μονογονιού. Σε ότι αφορά στα άτομα με αναπηρίες, βρίσκεται σε εξέλιξη η διαβούλευση με το αναπηρικό κίνημα για τη διαμόρφωση μιας νέας, σύγχρονης Νομοθεσίας για τα άτομα με αναπηρίες η οποία θα διαλαμβάνει όλα τα θέματα που τους αφορούν, ενώ έχει ήδη ολοκληρωθεί η πρώτη Εθνική Στρατηγική για άτομα με αυτισμό, η οποία κρίθηκε αναγκαία καθώς παρατηρείται αύξηση στις διαγνώσεις αυτισμού, αλλά και γιατί οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αυτισμό, καθώς και οι οικογένειές τους είναι εξειδικευμένες. Την ίδια ώρα, έμφαση δίδεται στην αποϊδρυματοποίηση και ένταξη ενήλικων ΑμεΑ στην ανεξάρτητη διαβίωση, μέσα από τη δημιουργία οικογενειακού τύπου κατοικίες που παρέχουν σε μικρό αριθμό διαμενόντων στήριξη, φροντίδα, αλλά και προγράμματα ανάπτυξης δεξιοτήτων και ένταξης στο κοινωνικό σύνολο.
-Πώς αξιοποιείτε την τεχνολογία για την βελτίωση της εξυπηρέτησης των πολιτών;
Η ψηφιοποίηση, η χρήση τεχνολογικών εργαλείων αλλά και τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν για το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας εκ των σημαντικότερων μέσων για την απλοποίηση και επιτάχυνση διαδικασιών που στοχεύουν στην αποτελεσματική, αλλά και γρήγορη εξυπηρέτηση του πολίτη. Όπως έχω ήδη αναφέρει, η επίτευξη του στόχου της κατακόρυφης μείωσης του μέσου χρόνου εξέτασης αιτήσεων για το ΕΕΕ, έχει επιτευχθεί κυρίως με τη χρήση της τεχνολογίας. Το ΕΕΕ, ως το ύστατο κοινωνικό δίκτυ προστασίας απευθύνεται σε ανθρώπους που χρειάζονται την αρωγή του κράτους, ως εκ τούτου η βοήθεια δεν μπορεί παρά να παραχωρείται την ώρα που υπάρχει η ανάγκη. Με σεβασμό στον πολίτη και τις ανάγκες του, η ψηφιοποίηση και απλοποίηση διαδικασιών συνεχίζεται σε άλλα επίπεδα και σε όλα τα επιδόματα. Απτό παράδειγμα είναι η εισαγωγή της ηλεκτρονικής αίτησης για το ΕΕΕ, με ταυτόχρονη εξυπηρέτηση σε Σημεία Εξυπηρέτησης Επιδομάτων Πρόνοιας σε όλες τις επαρχίες και απομακρυσμένες και ορεινές περιοχές, καθώς και μέσω επιστολών ή e-mail, όπως και η τηλεφωνική εξυπηρέτηση πολιτών η οποία πλέον γίνεται μέσω του τετραψήφιου αριθμού 1450 εξυπηρετώντας πολίτες που αναζητούν πληροφορίες και καθοδήγηση για τα επιδόματα πρόνοιας. Επιπλέον, ψηφιοποιημένες διαδικασίες εφαρμόζονται και εσωτερικά στις Υπηρεσίες μας με καινοτόμες πρακτικές όπως για παράδειγμα η χρήση του Εργαλείου Κατηγοριοποίησης Ρίσκου (Risk Assessment Tool) με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Το εργαλείο αυτό κατηγοριοποιεί αυτόματα τις αιτήσεις αλλά και τους ελέγχους σε χαμηλού, μεσαίου και υψηλού ρίσκου, απελευθερώνοντας εργατικό δυναμικό και καθιστώντας τις διαδικασίες γρήγορες. Πολύ σημαντική είναι επίσης η χρήση ρομποτικής εφαρμογής αυτοματοποίησης διεργασιών, με την οποία αυτοματοποιούνται έλεγχοι, οι οποίοι μέχρι πρότινος ήταν χρονοβόροι και ενείχαν κόστος.
-Η ποιότητα ζωής των πολιτών θεωρείτε ότι έχει ακόμα περιθώρια βελτίωσης;
Η κοινωνική πολιτική δεν μπορεί παρά να εξελίσσεται ανταποκρινόμενη στις ανάγκες και τις προκλήσεις των πολιτών, οι οποίες σαφώς δεν είναι στατικές στο πλαίσιο ενός μεταβαλλόμενου ευρύτερου περιβάλλοντος που επηρεάζεται από εσωτερικές και εξωγενείς συνθήκες που προκαλούν κοινωνικοοικονομικές μεταλλάξεις. Συνεπώς, η ποιότητα ζωής των πολιτών πρέπει συνεχώς να βελτιώνεται και οι πολιτικές να αναθεωρούνται, να συμπληρώνονται ή να μετατρέπονται. Για παράδειγμα, προς αντιμετώπιση των διακρίσεων, του κοινωνικού αποκλεισμού και στιγματισμού και του εγκλωβισμού συμπολιτών μας σε επιδόματα, καθώς και προς την κατεύθυνση της συμπερίληψης και της ενσωμάτωσης στο κοινωνικό σύνολο όλων των συνανθρώπων μας, το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας έχει ενισχύσει το Πρόγραμμα Κοινωνικής Παρέμβασης, το οποίο απευθύνεται σε όλους τους δικαιούχους του ΕΕΕ με προγράμματα ένταξης στην αγορά εργασίας, κατάρτισης και ανάπτυξης δεξιοτήτων ή ψυχοκοινωνικής στήριξης. Επιπλέον, ανταποκρινόμενοι στις σύγχρονες απαιτήσεις όπως ήδη ανέφερα ενισχύουμε τις πολιτικές συμφιλίωσης επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, ενώ αντιμετωπίζοντας το φαινόμενο που παρατηρείται σε όλες τις σύγχρονες κοινωνίες της γήρανσης του πληθυσμού, εκπονούμε Εθνική Στρατηγική και Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Τρίτη Ηλικία. Στο Υφυπουργείο μελετούμε συνεχώς τις κοινωνικές προκλήσεις, συνδιαμορφώνουμε και υλοποιούμε ως κράτος-μέλος της ΕΕ τις ευρωπαϊκές πολιτικές και προσαρμόζουμε στα δεδομένα της Κύπρου καλές πρακτικές σύγχρονων χωρών.
-Πώς λειτουργεί ο Kοινωνικός Λειτουργός της Γειτονιάς;
Πρόκειται για μία εξαιρετικής σημασίας κοινωνική υπηρεσία, ενταγμένη στο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Πολιτικής Συνοχής ΘΑλΕΙΑ 2021-2027 που αποσκοπεί στον έγκαιρο και άμεσο εντοπισμό των προκλήσεων και την αντιμετώπισή τους, στην ενδυνάμωση της πρόσβασης του πολίτη στις κοινωνικές υπηρεσίες, στην πρόληψη, στην αποκέντρωση υπηρεσιών και στην αμφίδρομη επικοινωνία με τους πολίτες. Μετά την επιτυχία της πιλοτικής εφαρμογής του προγράμματος από τον Απρίλιο του 2023 σε 8 δήμους και κοινότητες, μεταξύ των οποίων και ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας προχώρησε πριν από λίγες μέρες στην έναρξη της παγκύπριας επέκτασής του. Η αξιολόγηση της πιλοτικής εφαρμογής του προγράμματος έγινε από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας και από τις Τοπικές Αρχές με εξαιρετικά αποτελέσματα. Αυτό όμως που μέτρησε περισσότερο είναι το γεγονός ότι ο Κοινωνικός Λειτουργός της Γειτονιάς αγκαλιάστηκε από τους πολίτες, γεγονός που δεικνύει ότι το πρόγραμμα ανταποκρίθηκε στον σκοπό του. Οι κοινωνικοί λειτουργοί, τοποθετημένοι στους δήμους και τις κοινότητες, μειώνουν την απόσταση των κοινωνικών υπηρεσιών με τους πολίτες. Στοχεύουν στην προσέγγιση των προβλημάτων των συνανθρώπων μας, οι οποίοι ενδεχομένως να μην αναζητούν βοήθεια ή να μην γνωρίζουν με ποιους τρόπους μπορούν να βοηθηθούν, εντοπίζουν έγκαιρα συνθήκες για άτομα ή οικογένειες που ενδεχομένως να αντιμετωπίζουν προβλήματα και έχουν ανάγκη ψυχοκοινωνικής στήριξης, ενεργούν ως πρώτο σημείο αναφοράς, μπορούν να γίνονται δέκτες αναφορών από τα ίδια τα άτομα, αλλά και από άλλους οργανισμούς, κρατικούς, τοπικούς και μη.
-Τι αναμένουμε για το άμεσο μέλλον από το Υφυπουργείο;
Θα συνεχίσουμε να βελτιώνουμε την εξυπηρέτηση των πολιτών και μέσα σε αυτό το πλαίσιο στις δράσεις του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας για το 2024 είναι η περαιτέρω μείωση του μέσου χρόνου εξέτασης αιτήσεων για ΕΕΕ σε 60 μέρες. Σύντομα, θα είμαστε σε θέση να παρουσιάσουμε τα πρώτα αποτελέσματα της ενίσχυσης του Προγράμματος Κοινωνικής Παρέμβασης με συγκεκριμένα στοιχεία για το πόσοι δικαιούχοι του ΕΕΕ έχουν ενταχθεί στην αγορά εργασίας, σε προγράμματα επιμόρφωσης ή ανάπτυξης δεξιοτήτων ή σε προγράμματα ψυχοκοινωνικής στήριξης. Αναμένουμε την ολοκλήρωση της διαβούλευσης με το αναπηρικό κίνημα για τη νέα Νομοθεσία για ΑμεΑ, ενώ πολύ σύντομα θα ολοκληρωθεί η επικαιροποίηση της Εθνικής Στρατηγικής για την Αναπηρία, η οποία πλέον δομείται σε 7 πυλώνες που ακολουθούν τα στάδια της ζωής και τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρίες. Πολύ σύντομα καταθέτουμε στο Υπουργικό Συμβούλιο βελτιωμένο Σχέδιο Επανεγκατάστασης που στοχεύει στη διευκόλυνση των επανεγκατασταθέντων στα κατεχόμενα χωριά τους, ενώ πολύ σημαντική είναι η Εθνική Στρατηγική για την Τρίτη Ηλικία, ο καταρτισμός της οποίας βρίσκεται σε εξέλιξη. Μέχρι τον καταρτισμό της Στρατηγικής, οι πολιτικές και οι δράσεις οι οποίες είναι ώριμες θα υλοποιούνται. Ένα παράδειγμα είναι το Σχέδιο Επιδότησης Διαμονής σε Στέγες Ηλικιωμένων, το οποίο επεξεργάζεται αυτή τη στιγμή το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας.
