Η Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT) δημοσιεύει έκθεση για την Κύπρο, τονίζοντας σοβαρές ανησυχίες για τις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT) δημοσίευσε σήμερα την έκθεση σχετικά με την επιτόπια επίσκεψη που πραγματοποίησε τον Απρίλιο του 2025 στην Κύπρο, μαζί με την απάντηση των κυπριακών αρχών. Κατά την επίσκεψη, η Επιτροπή εξέτασε τη μεταχείριση και τις συνθήκες κράτησης των ατόμων που κρατούνται στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας, σε διάφορα αστυνομικά κρατητήρια, στο Κέντρο Πρώτης Υποδοχής της Πουρνάρα και στο χώρο κράτησης του αεροδρομίου στη Λάρνακα.
Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας
Η CPT διαπίστωσε ότι έχουν γίνει ορισμένα θετικά βήματα για την εφαρμογή προηγούμενων συστάσεων (2017 και 2023). Αυτά περιλάμβαναν τη μείωση καταγγελιών για σωματική κακομεταχείριση από το προσωπικό των φυλακών και βελτιώσεις στις συνθήκες διαβίωσης και υγιεινής στο Κέντρο Πουρνάρα.
Ωστόσο, πολλά από τα χρόνια προβλήματα που είχαν εντοπιστεί στο παρελθόν εξακολουθούν να υφίστανται.
Η CPT εξέφρασε σοβαρή ανησυχία για τα υψηλά επίπεδα βίας μεταξύ κρατουμένων και την αδυναμία του προσωπικού να διασφαλίσει την ασφάλεια όσων βρίσκονται υπό κράτηση. Η χρόνια έλλειψη προσωπικού πρώτης γραμμής έχει επιτρέψει σε ισχυρές ομάδες κρατουμένων να επιβάλλουν άτυπες τιμωρίες, υπονομεύοντας την ασφάλεια και την τάξη.
Η Επιτροπή τονίζει την άμεση ανάγκη πρόσληψης και εκπαίδευσης περισσότερου προσωπικού και επανελέγχου της πολιτικής πρόληψης της βίας. Οι συνθήκες διαβίωσης παραμένουν πολύ κακές λόγω έντονου υπερπληθυσμού, με έως και τέσσερις κρατουμένους σε κελιά κάτω των 6 τ.μ., όπου δύο άτομα αναγκάζονται να κοιμούνται σε στρώματα στο πάτωμα — χώρος που δεν επαρκεί ούτε για έναν άνθρωπο.
Η πρόσβαση στις τουαλέτες παραμένει ανεπαρκής, με πάνω από τους μισούς θαλάμους να μην διαθέτουν τουαλέτες εντός κελιού. Λόγω έλλειψης προσωπικού τη νύχτα, οι κρατούμενοι αναγκάζονται να ουρούν σε μπουκάλια και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αφοδεύουν σε σακούλες. Η CPT θεωρεί αυτή την πρακτική εξευτελιστική.
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι παιδιά και νεαροί ενήλικες εξακολουθούν να κρατούνται σε ακατάλληλες και ανθυγιεινές συνθήκες: κάποιοι ανήλικοι κοιμούνται σε στρώματα στο πάτωμα, σε κελιά με μούχλα και γεμάτα γκράφιτι, χωρίς πρόσβαση σε εκπαίδευση ή ουσιαστικές δραστηριότητες.
Πολλά παιδιά ανέφεραν ότι κρυώνουν, πεινάνε και νιώθουν έντονη ανία. Η CPT υπογραμμίζει ότι οι Κεντρικές Φυλακές δεν είναι κατάλληλος χώρος για κράτηση ανηλίκων και ζητά την άμεση μεταφορά τους σε κατάλληλη δομή.
Για τις γυναίκες κρατούμενες, η Επιτροπή ζητά μια πολιτική που να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες τους. Η παροχή υγειονομικής περίθαλψης παραμένει ανεπαρκής. Πρέπει να ενισχυθεί το ιατρικό απόρρητο — π.χ. η διανομή φαρμάκων πρέπει να γίνεται από επαγγελματίες υγείας και όχι από φρουρούς.
Η CPT ζητά επίσης την ανάπτυξη ολοκληρωμένης πολιτικής για την πρόληψη αυτοκτονιών και ενίσχυση των υπηρεσιών αντιμετώπισης εξαρτήσεων.
Αστυνομικά κρατητήρια
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι άτομα εξακολουθούν να κρατούνται για παρατεταμένες περιόδους — σε πολλές περιπτώσεις για μήνες — σε χώρους προσωρινής κράτησης που είναι κατάλληλοι μόνο για λίγες ημέρες.
Οι περισσότεροι κρατούμενοι δήλωσαν ότι η μεταχείριση από την αστυνομία ήταν ορθή, ωστόσο υπήρξαν μερικές καταγγελίες για σωματική ή λεκτική κακομεταχείριση. Η CPT ζητά πλήρη πολιτική μηδενικής ανοχής απέναντι σε τέτοιες πρακτικές.
Πουρνάρα – Κέντρο Πρώτης Υποδοχής
Η κατάσταση έχει βελτιωθεί σημαντικά από το 2023. Παρ’ όλα αυτά, οι αιτητές ασύλου μπορεί να παραμένουν για μήνες στο κέντρο εν αναμονή εξετάσεων ιδιαίτερα για εκτίμηση ηλικίας. Το πρόβλημα είναι πολύ έντονο για ασυνόδευτα αγόρια, τα οποία κρατούνται σε υπερπλήρεις και ακατάλληλες εγκαταστάσεις.
Η Επιτροπή επισημαίνει: • περιορισμένη πρόσβαση σε ψυχική υγεία • έλλειψη δομημένων δραστηριοτήτων για ενήλικες • σχεδόν πλήρη απουσία εκπαιδευτικών ή ψυχαγωγικών ευκαιριών για παιδιά • ασταθείς αξιολογήσεις ευαλωτότητας και ανεπαρκή μέτρα προστασίας Η CPT καλεί τις αρχές να εξασφαλίσουν ότι κάθε κρατούμενος αιτητής ασύλου λαμβάνει ατομική απόφαση κράτησης με τους λόγους και τα δικαιώματά του, καθώς και δυνατότητα προσφυγής.
Ζητά επίσης την άμεση παύση της κράτησης παιδιών, περιλαμβανομένων ασυνόδευτων ανηλίκων.
Απάντηση της Κυπριακής Δημοκρατίας
Οι αρχές ανέφεραν ότι σκοπεύουν να αντιμετωπίσουν τις περισσότερες συστάσεις. Παραδείγματα δράσεων: • μείωση του υπερπληθυσμού στις Κεντρικές Φυλακές • χρήση ηλεκτρονικής επιτήρησης για υπόδικους • παραπομπή κρατουμένων με προβλήματα ουσιοεξάρτησης σε θεραπευτικά προγράμματα • περιορισμός χρήσης κελιών κάτω των 6 τ.μ. μόνο για μονοπρόσωπη κράτηση Η CPT συνεχίζει τον εποικοδομητικό διάλογο με τις κυπριακές αρχές.
