ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΗΘΟΠΟΙΟΣ
Αναφέρομαι στην ακρόαση που ανακοίνωσε ο ΘΟΚ για την καλοκαιρινή παραγωγή του – ΙΩΝ του Ευρυπίδη.
Νομίζω ότι έχει έρθει η στιγμή να ανοίξει δημόσια μια σοβαρή συζήτηση γύρω από τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου – ΘΟΚ / THOC .
Αναζητώ έναν αρμόδιο εκπρόσωπο που θα μπορούσε να απαντήσει, με στοιχεία και διαφάνεια, στο εξής απλό αλλά ουσιαστικό ερώτημα: πόσοι είναι σήμερα στην Κύπρο οι εν ενεργεία ηθοποιοί — συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προσπαθούν να παραμείνουν ενεργοί αλλά δεν τους δίνεται αυτή η δυνατότητα — και πόσοι από αυτούς έχουν συμμετάσχει έστω και σε μία παραγωγή του ΘΟΚ κατά τη διάρκεια της καριέρας τους.
Το ερώτημα αυτό δεν είναι θεωρητικό ούτε στατιστικό. Αφορά ευθέως το αν ένας κρατικός θεατρικός οργανισμός λειτουργεί ως φορέας πολιτισμού για το σύνολο των καλλιτεχνών ή ως κλειστός μηχανισμός επαναλαμβανόμενων επιλογών, όπου οι ίδιες παρουσίες εναλλάσσονται ξανά και ξανά, ενώ ένας μεγάλος αριθμός ηθοποιών παραμένει διαρκώς εκτός — χωρίς πρόσβαση, χωρίς ακρόαση, χωρίς πραγματική δυνατότητα αξιολόγησης.
Ας συστηθούμε λοιπόν.
Σας μιλάει ένας “βολεμένος”. Ένας άνθρωπος που δεν βιοπορίζεται αποκλειστικά από το θέατρο και μπορεί να κάνει θέατρο «για το θέατρο», χωρίς η επιβίωσή του να εξαρτάται μόνο από αυτό. Ένας άνθρωπος που τα τελευταία δύο χρόνια έχει τη δυνατότητα να συμμετέχει ακόμη και σε τρεις παραγωγές τον χρόνο στο ελεύθερο θέατρο. Ένας άνθρωπος που έχει μάθει να αντέχει την απόρριψη, τη σιωπή και τις κλειστές πόρτες.
Οι υπόλοιποι όμως; Εκείνοι που δεν είναι βολεμένοι; Εκείνοι που προσπαθούν να ζήσουν από το επάγγελμα που διάλεξαν, που επένδυσαν χρόνια σπουδών, χρήματα και ζωή σε αυτό. Τι γίνεται με αυτούς όταν οι ακροάσεις δεν ανοίγουν, όταν οι επιλογές επαναλαμβάνονται στους ίδιους κύκλους και όταν η αξιολόγηση γίνεται χωρίς καν να τους δει κανείς;
Γιατί το θέατρο μπορεί να είναι λειτούργημα, αλλά για πολλούς είναι και δουλειά. Και όταν ένας κρατικός οργανισμός ξεχνά τη διαφορά, τότε το πρόβλημα δεν είναι καλλιτεχνικό — είναι βαθιά πολιτικό.
Και υπάρχει και κάτι ακόμη που δεν μπορεί να αγνοηθεί..
Το μήνυμα απόρριψης που στάλθηκε από τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου σε 10άδες Ηθοποιούς δεν είχε όνομα. Δεν απευθυνόταν σε ανθρώπους. Απευθυνόταν σε πλήθος. Στον πληθυντικό. Γενικό. Απρόσωπο. Ένα μαζικό email, σαν ειδοποίηση συστήματος, που προφανώς στάλθηκε σε πολλούς μαζί για να κλείσει γρήγορα το θέμα.
Αυτό δεν είναι αβλεψία. Είναι πρακτική. Και όταν αυτή η πρακτική εφαρμόζεται από τον ΘΟΚ, έναν κρατικό οργανισμό που υποτίθεται ότι υπηρετεί το κυπριακό θέατρο, τότε το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό — είναι θεσμικό. Γιατί σημαίνει ότι άνθρωποι με σπουδές, εμπειρία και διαδρομή δεν αντιμετωπίζονται ως καλλιτέχνες, αλλά ως εγγραφές σε μια λίστα.
Ο ΘΟΚ δεν απέρριψε ανθρώπους αφού τους είδε. Τους ενημέρωσε ότι δεν θα τους δει ποτέ. Χωρίς ακρόαση. Χωρίς συνάντηση. Χωρίς καν το στοιχειώδες: ένα όνομα στο email. Αυτό δεν λέγεται καλλιτεχνική κρίση. Λέγεται διοικητική εκκαθάριση.
Δεν ζητείται χάρη, ούτε ειδική μεταχείριση. Ζητείται διαφάνεια, ισονομία και ουσιαστική πρόσβαση. Όταν πρόκειται για έναν οργανισμό που χρηματοδοτείται από ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΗΜΑ, η ευθύνη απέναντι στο σύνολο της καλλιτεχνικής κοινότητας δεν μπορεί να είναι επιλεκτική. Αν δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, ας δημιουργηθούν. Αν δεν υπάρχουν ανοιχτές διαδικασίες, ας θεσπιστούν.
Γιατί όταν ο πολιτισμός λειτουργεί με κλειστές πόρτες, παύει να είναι δημόσιος και γίνεται προνόμιο των λίγων..
Υφυπουργείο Πολιτισμού – Deputy Ministry of Culture CY
