Καθώς η Κύπρος οδεύει προς ακόμη μία εκλογική αναμέτρηση, ένα φαινόμενο που εντείνεται τα τελευταία χρόνια γίνεται όλο και πιο εμφανές: η ψήφος με επιφύλαξη. Δεν πρόκειται για αποχή, ούτε για πλήρη αδιαφορία. Αντίθετα, είναι μια στάση ενδιάμεση, όπου ο πολίτης συμμετέχει μεν στη δημοκρατική διαδικασία, αλλά το πράττει χωρίς ενθουσιασμό, χωρίς εμπιστοσύνη και κυρίως χωρίς την πεποίθηση ότι η επιλογή του μπορεί να επιφέρει ουσιαστική αλλαγή.
Η απαξίωση προς το πολιτικό σύστημα δεν προέκυψε ξαφνικά. Είναι αποτέλεσμα συσσωρευμένων απογοητεύσεων: σκάνδαλα, υποσχέσεις που δεν τηρήθηκαν, αίσθημα ατιμωρησίας και μια γενικότερη αντίληψη ότι οι πολιτικές ελίτ λειτουργούν αποκομμένες από τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας.
Ο μέσος πολίτης αισθάνεται ότι η φωνή του δεν ακούγεται και ότι η συμμετοχή του περιορίζεται σε μια τυπική διαδικασία κάθε λίγα χρόνια. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ψήφος μετατρέπεται σε πράξη επιφύλαξης.
Ο ψηφοφόρος επιλέγει συχνά το «λιγότερο κακό» ή ψηφίζει με κριτήρια που δεν εμπνέουν, αλλά απλώς αποτρέπουν μια χειρότερη εξέλιξη. Άλλοι επιλέγουν μικρότερα ή νεοεμφανιζόμενα κόμματα ως ένδειξη διαμαρτυρίας, χωρίς όμως να έχουν απαραίτητα πίστη στη δυνατότητά τους να αλλάξουν το πολιτικό σκηνικό.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι μόνο η αποδυνάμωση της εμπιστοσύνης, αλλά η κανονικοποίηση αυτής της στάσης. Όταν η επιφύλαξη γίνεται ο κανόνας και όχι η εξαίρεση, η δημοκρατία χάνει ένα βασικό της στοιχείο: τη ζωντανή, ενεργή και ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών.
Η ψήφος παύει να είναι έκφραση ελπίδας και μετατρέπεται σε πράξη υποχρέωσης. Ωστόσο, η εικόνα αυτή δεν είναι αναπόφευκτη. Οι εκλογές εξακολουθούν να αποτελούν μια ευκαιρία επαναπροσδιορισμού της σχέσης πολιτών και πολιτικής.
Η ανανέωση του πολιτικού λόγου, η διαφάνεια, η λογοδοσία και η πραγματική επαφή με τα προβλήματα της κοινωνίας μπορούν να αποκαταστήσουν σταδιακά την εμπιστοσύνη. Η πρόκληση για τα κόμματα και τους υποψηφίους δεν είναι απλώς να κερδίσουν ψήφους, αλλά να πείσουν ότι αξίζουν την εμπιστοσύνη.
Και για τους πολίτες, η πρόκληση είναι να μην εγκαταλείψουν τη συμμετοχή τους, ακόμη κι αν αυτή συνοδεύεται από επιφύλαξη. Γιατί τελικά, η δημοκρατία δεν λειτουργεί χωρίς τους πολίτες της — αλλά ούτε και μπορεί να ευημερήσει όταν αυτοί συμμετέχουν χωρίς πίστη σε αυτήν
