Συνένετευξη στο ecosmoscy, παραχώρησε ο Υπουργός ενέργειας, σε μια συνέξνξτευξη εφ όλης της ύλης αλλα κγια το περιβόητο έργο GSI, το οποίο όπως είπε προβλέπεται να ολοκληρωθεί το 2031.
Επιμέλεια- Μιχάλης Αντωνίου
Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα για τη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις και ποια συγκεκριμένα μέτρα θα εφαρμοστούν τα επόμενα δύο χρόνια;
Η μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας συνδέεται άμεσα με τη σταδιακή μετάβαση σε ένα πιο ανταγωνιστικό και πράσινο ενεργειακό σύστημα.
Δεν μπορεί να καθοριστεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα μείωσης του κόστους, αφού αυτό εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, ένας εκ των οποίων είναι και οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου, όσο και από το κόστος αγοράς δικαιωμάτων αέριων ρύπων. Ως εκ τούτου, σημαντικός παράγοντας για μείωση του κόστους ηλεκτρισμού, είναι η όσο το δυνατό μεγαλύτερη απεξάρτηση από τις εισαγωγές συμβατικών καυσίμων.
Στην παρούσα φάση, εφαρμόζονται από την Κυβέρνηση μέτρα που συμβάλλουν στη συγκράτηση της αύξησης του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας, όπως η μείωση του ΦΠΑ στον ηλεκτρισμό από το 19 στο 5% και η παροχή ειδικής διατίμησης για ευάλωτα και ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά. Επιπρόσθετα, τόσο τα Σχέδια Χορηγιών του ΥΕΕΒ και του Ταμείου ΑΠΕ και ΕΞΕ όσο και η νέα φορολογική μεταρρύθμιση, παρέχουν τα κατάλληλα χρηματοδοτικά και φορολογικά κίνητρα σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις για να προχωρήσουν με επενδύσεις σε ενεργειακή αναβάθμιση και εγκατάσταση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, για μείωση των ενεργειακών τους αναγκών και κατ’ επέκταση το κόστος ενέργειας.
Η λειτουργία της ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρισμού, η έλευση του φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή, η ενίσχυση των επενδύσεων σε ΑΠΕ και αποθήκευση ενέργειας, η ηλεκτρική διασύνδεση, καθώς και η προώθηση της ενεργειακής απόδοσης και του θεσμού των Ενεργειακών Κοινοτήτων, αναμένεται να επηρεάσουν σταδιακά το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σε ποιο στάδιο βρίσκονται τα σχέδια αξιοποίησης των κοιτασμάτων φυσικού αερίου της κυπριακής ΑΟΖ και πότε αναμένεται να υπάρξει ουσιαστικό οικονομικό όφελος για την κυπριακή κοινωνία;
Το κοίτασμα «Αφροδίτη» αποτελεί την πρώτη ανακάλυψη στην κυπριακή ΑΟΖ, το 2011. Μετά την έγκριση από την Κυπριακή Δημοκρατία του αναθεωρημένου Σχεδίου Ανάπτυξης και Παραγωγής, οι εργασίες προχωρούν με ικανοποιητικούς ρυθμούς. Πιο συγκεκριμένα, η Κοινοπραξία ολοκλήρωσε το pre-FEED το 2025 και ξεκίνησε το FEED, το οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι τον Ιανουάριο του 2027. Μετά από αυτό, το επόμενο κρίσιμο βήμα θα είναι η λήψη Τελικής Επενδυτικής Απόφασης (FID), η οποία αναμένεται το πρώτο εξάμηνο του 2027 και η πρώτη παραγωγή στις αρχές της δεκαετίας 2030, περίπου τέσσερα χρόνια μετά τη λήψη της Τελικής Επενδυτικής Απόφασης. Υπενθυμίζεται ότι το σχέδιο προβλέπει την κατασκευή πλωτής μονάδας παραγωγής πάνω από το κοίτασμα και μεταφορά του φυσικού αερίου με απευθείας υποθαλάσσιο αγωγό προς την Αίγυπτο, όπου το φυσικό αέριο θα πωλείται στην εσωτερική αγορά της Αιγύπτου είτε θα υγροποιείται και θα εξάγεται.
Έχουν ήδη υπογραφεί κάποιες συμφωνίες για την υλοποίηση του πιο πάνω σχεδίου, με σημαντικότερες την συμφωνία πώλησης και αγοράς του φυσικού αερίου και την Συμφωνία Φιλοξενούσας Χώρας με την Αίγυπτο.
Το κοίτασμα «Κρόνος» ανακαλύφθηκε από την κοινοπραξία Eni/TotalEnergies το 2022. Το Σχέδιο Ανάπτυξης και Παραγωγής του κοιτάσματος, μαζί με διάφορες συμφωνίες για την εφαρμογή του, εγκρίθηκαν τον Μάιο από το Υπουργικό Συμβούλιο, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό ορόσημο στην πρόοδο του έργου. Σύμφωνα με το εγκεκριμένο Σχέδιο Ανάπτυξης και Παραγωγής, το φυσικό αέριο από το κοίτασμα Κρόνος θα μεταφέρεται μέσω υποθαλάσσιου αγωγού (subsea tie-back) προς τις υπεράκτιες εγκαταστάσεις του κοιτάσματος Zohr στην ΑΟΖ της Αιγύπτου. Στη συνέχεια, θα μεταφέρεται μέσω υφιστάμενου αγωγού στις χερσαίες εγκαταστάσεις του Zohr, όπου θα υφίσταται επεξεργασία. Το επεξεργασμένο φυσικό αέριο θα αποστέλλεται κατόπιν στο Damietta LNG Plant για υγροποίηση και εξαγωγή, κυρίως προς τις ευρωπαϊκές αγορές.
Ο Αδειούχος στοχεύει στην λήψη Τελικής Επενδυτικής Απόφασης τις επόμενες εβδομάδες και η πρώτη παραγωγή φυσικού αερίου αναμένεται πρώτο εξάμηνο του 2028.
Τα κοιτάσματα «Γλαύκος» και «Πήγασος» θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά αλλά βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο, αφού η κοινοπραξία ExxonMobil / QatarEnergy προχώρησε σε δήλωση εμπορευσιμότητας (Declaration of Commerciality) των δύο ανακαλύψεων, στις 30 Μαρτίου 2026, σηματοδοτώντας το πρώτο καθοριστικό βήμα προς την εμπορική αξιοποίησή τους. Η κοινοπραξία αξιολογεί τις επιλογές ανάπτυξης και αναμένεται να υποβάλει Σχέδιο Ανάπτυξης και Παραγωγής στις αρχές του 2027.
Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, τα πρώτα έσοδα από την εμπορική εκμετάλλευση του φυσικού αερίου αναμένεται να αρχίσουν να εισρέουν το 2028, οπότε και αναμένεται να παραχθεί το πρώτο φυσικό αέριο στην κυπριακή ΑΟΖ. Ωστόσο, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι κατά τα αρχικά στάδια της παραγωγής σημαντικό μέρος των εσόδων θα κατευθύνεται στην ανάκτηση των επενδύσεων που έχουν πραγματοποιήσει οι εταιρείες για την ανάπτυξη των κοιτασμάτων. Ως εκ τούτου, η αύξηση των εσόδων του κράτους και η ευρύτερη οικονομική ωφέλεια για την κυπριακή κοινωνία θα γίνουν σταδιακά.
Πώς σκοπεύει η κυβέρνηση να αντιμετωπίσει τα προβλήματα απορρόφησης της ενέργειας από φωτοβολταϊκά συστήματα, ιδιαίτερα τις περικοπές παραγωγής που επηρεάζουν χιλιάδες καταναλωτές;
Το πρόβλημα των περικοπών της παραγωγής από ΑΠΕ, αποτελεί σήμερα τη μεγαλύτερη ίσως πρόκληση της ενεργειακής μετάβασης στην Κύπρο. Αποτελεί, ωστόσο, πρόκληση που αντιμετωπίζουν σήμερα πολλές ευρωπαϊκές χώρες με υψηλή διείσδυση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και δεν περιορίζεται μόνο στην Κύπρο. Οι περικοπές στην παραγωγή από ΑΠΕ εφαρμόζονται για λόγους ασφάλειας και σταθερότητας του ηλεκτρικού δικτύου. Οι περικοπές παρουσιάζονται σε συγκεκριμένες ώρες και περιόδους εντός του έτους όταν η παραγωγή ξεπερνά τη ζήτηση τη δεδομένη στιγμή. Στην Κύπρο, το φαινόμενο είναι εντονότερο λόγω του γεγονότος ότι η χώρα δεν διαθέτει ακόμη ηλεκτρική διασύνδεση με άλλη χώρα η οποία θα επέτρεπε την εξαγωγή πλεονάζουσας ενέργειας, ενώ παράλληλα οι διαθέσιμες υποδομές αποθήκευσης ενέργειας βρίσκονται ακόμη σε περιορισμένο στάδιο ανάπτυξης.
Η Κυβέρνηση, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς, προωθεί ένα σύνολο παρεμβάσεων που περιλαμβάνουν:
• Την επιτάχυνση επενδύσεων σε υποδομές αποθήκευσης ενέργειας.
• Την ενίσχυση και εκσυγχρονισμό των δικτύων μεταφοράς και διανομής.
• Την εφαρμογή ευφυών συστημάτων διαχείρισης της ζήτησης και
• Τη βελτίωση του νομοθετικού / ρυθμιστικού πλαισίου για περιορισμό των περικοπών παραγωγής της ενέργειας από ΑΠΕ.
Ποια είναι η στρατηγική της Κύπρου για την αποθήκευση ενέργειας και πόσο κοντά βρισκόμαστε στην υλοποίηση μεγάλων έργων μπαταριών ή άλλων τεχνολογιών αποθήκευσης;
Η ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης ενέργειας αποτελεί κεντρικό πυλώνα της ενεργειακής στρατηγικής της Κύπρου. Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη δράσεις για:
• Την προώθηση έργων μεγάλης κλίμακας συστημάτων μπαταριών και
• Την παροχή κινήτρων για εγκατάσταση αποθήκευσης σε συνδυασμό με ΑΠΕ.
Συγκεκριμένα, οι δράσεις για προώθηση της εγκατάστασης συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας αφορούν:
1. Σχέδια Χορηγιών:
Το ΥΕΕΒ προωθεί την εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης μέσω των Σχεδίων χορηγιών «Εξοικονομώ – Αναβαθμίζω για κατοικίες και επιχειρήσεις». Επιπρόσθετα, το ΥΕΕΒ δημοσίευσε Σχέδιο Χορηγιών για Συστήματα Αποθήκευσης Ενέργειας σε συνδυασμό με έργα ΑΠΕ. Τα έργα που επιλέχθηκαν έχουν υπογράψει Συμφωνία Δημόσιας Χρηματοδότησης και βρίσκονται στη διαδικασία ολοκλήρωσης της αδειοδότησης και έναρξης κατασκευαστικών εργασιών. Εντός του 2026, το ΥΕΕΒ θα προκηρύξει Σχέδιο Χορηγιών για εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης σε επιχειρήσεις.
2. Κεντρικά Συστήματα Αποθήκευσης ιδιοκτησίας και διαχείρισης ΔΣΜΚ
Ως είναι γνωστό, η Κύπρος έλαβε παρέκκλιση η οποία επιτρέπει την ιδιοκτησία, την ανάπτυξη, τη διαχείριση και τη λειτουργία εγκαταστάσεων αποθήκευσης, που αποτελούν πλήρως ενσωματωμένα στοιχεία δικτύου από τον ΔΣΜΚ. Ο ΔΣΜΚ έχει κατακυρώσει τον διαγωνισμό και η ολοκλήρωσή των συστημάτων αναμένεται στις αρχές του 2027.
3. Αποθήκευση ιδιοκτησίας ΑΗΚ
Η ΑΗΚ έχει λάβει άδεια από τη ΡΑΕΚ για εγκατάσταση συστήματος αποθήκευσης ενέργειας στον ηλεκτροπαραγωγό σταθμό (Η/Σ) της ΑΗΚ στη Δεκέλεια. Ο διαγωνισμός ολοκληρώθηκε και το έργο βρίσκεται σε φάση υλοποίησης. Η ΑΗΚ, υπέβαλε αίτηση στη ΡΑΕΚ και για σύστημα αποθήκευσης στον Η/Σ της ΑΗΚ στη Μονή.
4. Υβριδικά συστήματα αποθήκευσης
Ο ΔΣΔ έχει προχωρήσει με την έκδοση τελικών όρων σύνδεσης για 16 υβριδικά συστήματα αποθήκευσης (συστήματα αποθήκευσης σε συνδυασμό με έργα ΑΠΕ) και εκκρεμεί η έκδοση όρων σύνδεσης για άλλα 26 συστήματα.
Τα πρώτα έργα αναμένονται να υλοποιηθούν εντός της επόμενης διετίας, ενισχύοντας την ευελιξία του συστήματος και περιορίζοντας την ανάγκη περικοπών της παραγωγής από ΑΠΕ.
5. Απλοποίηση διαδικασιών αδειοδότησης συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας
Ο Υπουργός Εσωτερικών προχώρησε με την έκδοση δύο Διαταγμάτων για παροχή εξαίρεσης από την υποχρέωση εξασφάλισης πολεοδομικής άδειας και άδειας οικοδομής για συστήματα αποθήκευσης ενέργειας σε υφιστάμενο έργο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, νοουμένου ότι πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ποια είναι τα επόμενα βήματα για την ενεργειακή διασύνδεση της Κύπρου με την Ευρώπη και πώς θα επηρεάσει αυτό την ενεργειακή ασφάλεια και τις τιμές του ηλεκτρισμού;
Τα επόμενα βήματα επικεντρώνονται κυρίως στην ολοκλήρωση της οικονομικής αξιολόγησης του Έργου Κοινού Ενδιαφέροντος “Great Sea Interconnector” (GSI), το οποίο προβλέπεται να ολοκληρωθεί το 2031 και θα συνδέσει ηλεκτρικά την Κύπρο με την Ελλάδα και, κατ’ επέκταση, με το ευρωπαϊκό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας.
Καθοριστικό ρόλο στην πορεία υλοποίησης του έργου διαδραματίζει η αξιολόγηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (European Investment Bank – EIB), τα αποτελέσματα της οποίας θα επηρεάσουν τις τελικές αποφάσεις χρηματοδότησης και υλοποίησης.
Το έργο ενισχύει ουσιαστικά την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, καθώς η Κύπρος παύει να λειτουργεί ως ένα απομονωμένο ηλεκτρικό σύστημα και αποκτά τη δυνατότητα εισαγωγής και εξαγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ανάλογα με τις ανάγκες της αγοράς. Παράλληλα, η διασύνδεση δημιουργεί τις προϋποθέσεις για καλύτερη αξιοποίηση της ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ, συμβάλλοντας στον περιορισμό της απορριπτόμενης ενέργειας που παρατηρείται σε περιόδους υψηλής παραγωγής.
Η στρατηγική σημασία του έργου αποτυπώνεται και στο επικαιροποιημένο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), καθώς συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή μετάβαση και την επίτευξη των κλιματικών στόχων της Κύπρου. Όσον αφορά τις τιμές ηλεκτρισμού, η πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά αναμένεται να ενισχύσει τον ανταγωνισμό και να δημιουργήσει προοπτικές σταθεροποίησης, και δυνητικά μείωσης του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας σε βάθος χρόνου, ενώ ταυτόχρονα περιορίζει την εξάρτηση της Κύπρου από τα συμβατικά καύσιμα.
